Bài tập 2_1 - Cửa hàng mỹ phẩm (Hóa đơn đặt hàng & bán hàng)

Bước 1 - Xác định thuộc tính: Từ hai mẫu hồ sơ, liệt kê toàn bộ thuộc tính: Số HĐ, Mã khách, Họ tên khách, Địa chỉ, Ngày đặt/bán, Địa chỉ giao, Số TT, Mã hàng, Tên hàng, ĐVT, Đơn giá, Số lượng, Thành tiền.

Bước 2 - Xác định kiểu thực thể, thuộc tính, khóa:

• KHÁCH HÀNG(Mã khách, Họ tên khách, Địa chỉ) - khóa: Mã khách.
• HÀNG(Mã hàng, Tên hàng, ĐVT, Đơn giá) - khóa: Mã hàng.

Bước 3 - Xác định kiểu liên kết và thuộc tính của liên kết:

• Liên kết đặt giữa KHÁCH HÀNG và HÀNG: Số HĐ đặt, Ngày đặt, Số lượng đặt.
• Liên kết giao giữa KHÁCH HÀNG và HÀNG: Số HĐ giao, Ngày giao, Địa chỉ giao, Số lượng giao.

Bước 4 - Bản số: Cả hai liên kết đều là nhiều-nhiều (M:N): một khách hàng có thể đặt/giao nhiều mặt hàng và một mặt hàng có thể được đặt/giao cho nhiều khách hàng.

ERD text:
KHÁCH HÀNG (Mã khách PK, Họ tên, Địa chỉ)
   || (đặt) M:N || (giao) M:N
HÀNG (Mã hàng PK, Tên hàng, ĐVT, Đơn giá)
Thuộc tính liên kết đặt: Số HĐ đặt, Ngày đặt, Số lượng đặt
Thuộc tính liên kết giao: Số HĐ giao, Ngày giao, Địa chỉ giao, Số lượng giao

Ví dụ: Khách hàng mã KH01 đặt 2 mặt hàng son và kem; cùng mặt hàng son có thể được giao cho nhiều khách khác nhau.

Bài tập 2_2 - Công ty dịch vụ thể dục thể thao ABC

Bước 1 - Xác định thuộc tính: Từ 3 mẫu hồ sơ: Số khu vực, Tên khu vực, Địa chỉ, Mã dịch vụ, Tên dịch vụ, Đơn giá/Giờ, Số thẻ, Họ tên thành viên, Ngày sinh, Địa chỉ, Năm đăng ký, Số phiếu, Khu vực số, Bắt đầu, Kết thúc.

Bước 2 - Kiểu thực thể, thuộc tính, khóa:

• KHU VỰC(Số khu vực, Tên khu vực, Địa chỉ) - khóa: Số khu vực.
• DỊCH VỤ(Mã dịch vụ, Tên dịch vụ) - khóa: Mã dịch vụ.
• THÀNH VIÊN(Số thẻ, Họ tên, Ngày sinh, Địa chỉ, Năm đăng ký) - khóa: Số thẻ.

Bước 3 - Kiểu liên kết:

• Liên kết cung cấp/quảng cáo giữa KHU VỰC và DỊCH VỤ (M:N) với thuộc tính Đơn giá/Giờ.
• Liên kết sử dụng ba ngôi giữa THÀNH VIÊN, DỊCH VỤ, KHU VỰC với thuộc tính Số phiếu, Giờ bắt đầu, Giờ kết thúc.

Bước 4 - Bản số: Một khu vực cung cấp nhiều dịch vụ, một dịch vụ có thể có ở nhiều khu vực (M:N). Một thành viên có thể sử dụng nhiều dịch vụ ở nhiều khu vực.

ERD text:
KHU VỰC (Số khu vực PK, Tên khu vực, Địa chỉ)
   || (cung cấp) M:N || (đơn giá/giờ)
DỊCH VỤ (Mã DV PK, Tên DV)
   || (sử dụng) ternary ||
THÀNH VIÊN (Số thẻ PK, Họ tên, Ngày sinh, Địa chỉ, Năm ĐK)
Thuộc tính liên kết sử dụng: Số phiếu, Bắt đầu, Kết thúc

Bài tập 2_3 - Quản lý điểm sinh viên (bản 1)

Thực thể và thuộc tính:

• SINH VIÊN(Mã SV, Họ tên, Ngày sinh, Giới tính, Nơi sinh, Hộ khẩu) - khóa: Mã SV.
• KHOA(Mã khoa, Tên khoa) - khóa: Mã khoa.
• LỚP HỌC PHẦN(Mã lớp, Tên lớp) - khóa: Mã lớp.
• HỌC PHẦN(Mã HP, Tên HP, Số tín chỉ) - khóa: Mã HP.
• GIẢNG VIÊN(Mã GV, Họ tên, Học vị) - khóa: Mã GV.

Liên kết và bản số:

• SINH VIÊN thuộc KHOA: N:1 (nhiều sinh viên - một khoa).
• LỚP HỌC PHẦN thuộc KHOA: N:1.
• GIẢNG VIÊN thuộc KHOA: N:1.
• LỚP HỌC PHẦN thuộc HỌC PHẦN: N:1 (nhiều lớp - một học phần).
• GIẢNG VIÊN phân công giảng dạy LỚP HỌC PHẦN: 1:N (một giảng viên - nhiều lớp).
• SINH VIÊN đăng ký LỚP HỌC PHẦN: M:N với thuộc tính Điểm số, Điểm chữ.

ERD text:
SINH VIÊN(Mã SV PK, Họ tên, Ngày sinh, Giới tính, Nơi sinh, Hộ khẩu)
   --thuộc--> KHOA(Mã khoa PK, Tên khoa)  [N:1]
LỚP HP(Mã lớp PK, Tên lớp) --thuộc--> KHOA  [N:1]
LỚP HP --thuộc--> HỌC PHẦN(Mã HP PK, Tên HP, Số tín chỉ) [N:1]
GIẢNG VIÊN(Mã GV PK, Họ tên, Học vị) --thuộc--> KHOA [N:1]
LỚP HP --phân công--> GIẢNG VIÊN [N:1]
SINH VIÊN (đăng ký) LỚP HP [M:N]: Điểm số, Điểm chữ

Bài tập 2_4 - Công ty (nhân viên, phòng ban, đề án, thân nhân)

Thực thể và thuộc tính:

• NHÂN VIÊN(Mã NV, Họ tên, Ngày sinh, Giới tính, Lương) - khóa: Mã NV.
• PHÒNG BAN(Mã phòng, Tên phòng) - khóa: Mã phòng.
• ĐỀ ÁN(Mã đề án, Tên đề án, Địa điểm) - khóa: Mã đề án.
• THÂN NHÂN (thực thể yếu, khóa từng phần Mã thân nhân, Họ tên, Ngày sinh, Giới tính, Quan hệ) - chủ sở hữu: NHÂN VIÊN.

Liên kết và bản số:

• NHÂN VIÊN thuộc PHÒNG BAN: N:1.
• NHÂN VIÊN làm TRƯỞNG PHÒNG của PHÒNG BAN: 1:1 với thuộc tính Ngày nhận chức.
• PHÒNG BAN chủ trì ĐỀ ÁN: 1:N.
• NHÂN VIÊN tham gia ĐỀ ÁN: M:N với thuộc tính Số giờ làm việc.
• NHÂN VIÊN có THÂN NHÂN: 1:N (liên kết nhận dạng, thực thể yếu).

ERD text:
NHÂN VIÊN(Mã NV PK, Họ tên, Ngày sinh, Giới tính, Lương)
   --thuộc--> PHÒNG BAN(Mã phòng PK, Tên phòng) [N:1]
   --quản lý (trưởng phòng)--> PHÒNG BAN [1:1], Ngày nhận chức
PHÒNG BAN --chủ trì--> ĐỀ ÁN(Mã ĐA PK, Tên ĐA, Địa điểm) [1:N]
NHÂN VIÊN (tham gia) ĐỀ ÁN [M:N], Số giờ
NHÂN VIÊN (có) THÂN NHÂN(Mã TN, Họ tên, Ngày sinh, Giới tính, Quan hệ) [1:N, weak]

Bài tập 2_5 - Siêu thị (nhà cung cấp, gian hàng, khách hàng)

Thực thể và thuộc tính:

• NHÀ CUNG CẤP(Số hiệu NCC, Tên NCC, Địa chỉ, SĐT) - khóa: Số hiệu NCC.
• MẶT HÀNG(Mã hàng, Tên hàng, Màu sắc, Trọng lượng, ĐVT, Số lượng tồn) - khóa: Mã hàng.
• GIAN HÀNG(Mã gian, Tên gian) - khóa: Mã gian.
• NHÂN VIÊN(Mã NV, Họ tên, Lương) - khóa: Mã NV.
• KHÁCH HÀNG(Mã KH, Họ tên, Địa chỉ) - khóa: Mã KH.
• THÂN NHÂN (thực thể yếu, Mã TN, Họ tên, Ngày sinh, Giới tính, Quan hệ) - chủ sở hữu: NHÂN VIÊN.

Liên kết và bản số:

• NHÀ CUNG CẤP cung cấp MẶT HÀNG: M:N với thuộc tính Đơn giá, Số lượng, Số HĐ, Ngày bán.
• GIAN HÀNG bán MẶT HÀNG: 1:N (một gian - nhiều mặt hàng; mỗi mặt hàng một gian).
• NHÂN VIÊN tư vấn cho GIAN HÀNG: 1:N (một nhân viên - nhiều gian).
• KHÁCH HÀNG mua MẶT HÀNG: M:N với thuộc tính Mã HĐ, Ngày mua, Đơn giá, Số lượng.
• NHÂN VIÊN có THÂN NHÂN: 1:N (thực thể yếu).

ERD text:
NCC(Số hiệu NCC PK, Tên NCC, Địa chỉ, SĐT)
   (cung cấp) M:N MẶT HÀNG(Mã hàng PK, Tên hàng, Màu sắc, Trọng lượng, ĐVT, Số lượng tồn)
   thuộc tính liên kết: Đơn giá, Số lượng, Số HĐ, Ngày bán
GIAN HÀNG(Mã gian PK, Tên gian) --bán--> MẶT HÀNG [1:N]
NHÂN VIÊN(Mã NV PK, Họ tên, Lương) --tư vấn--> GIAN HÀNG [1:N]
KHÁCH HÀNG(Mã KH PK, Họ tên, Địa chỉ) (mua) MẶT HÀNG [M:N]
   thuộc tính liên kết: Mã HĐ, Ngày mua, Đơn giá, Số lượng
NHÂN VIÊN (có) THÂN NHÂN(Mã TN, Họ tên, Ngày sinh, Giới tính, Quan hệ) [1:N, weak]

Bài tập 3_1 - Chuyển đổi hệ thống mua bán mỹ phẩm

Ngữ cảnh nghiệp vụ: Cửa hàng mỹ phẩm có hai loại hồ sơ: hóa đơn đặt hàng (Số HĐ đặt, Mã khách, Họ tên khách, Địa chỉ, Ngày đặt, danh sách mặt hàng) và hóa đơn bán/giao hàng (Số HĐ giao, Mã khách, Họ tên khách, Địa chỉ, Địa chỉ giao, Ngày giao, danh sách mặt hàng).

1. Mô hình ER kinh điển:

• KHACH_HANG(MaKhach, HoTenKhach, DiaChi) - thực thể mạnh.
• HANG(MaHang, TenHang, DVT, DonGia) - thực thể mạnh.
• HOA_DON_DAT(SoHDDat, NgayDat, MaKhach) - liên kết 1-n giữa khách hàng và đơn đặt.
• HOA_DON_GIAO(SoHDGiao, NgayGiao, DiaChiGiao, MaKhach) - liên kết 1-n giữa khách hàng và đơn giao.
• Liên kết n-n CHI_TIET_DAT_HANG giữa HOA_DON_DAT và HANG, thuộc tính SoLuongDat.
• Liên kết n-n CHI_TIET_GIAO_HANG giữa HOA_DON_GIAO và HANG, thuộc tính SoLuongGiao.

2. Áp dụng quy tắc chuyển đổi:

• Quy tắc 1 & 3: Chuyển các thực thể mạnh thành quan hệ; đưa MaKhach từ KHACH_HANG sang HOA_DON_DAT và HOA_DON_GIAO làm khóa ngoại.
• Quy tắc 4: Tạo quan hệ CHI_TIET_DAT_HANG và CHI_TIET_GIAO_HANG, khóa chính là tổ hợp (SoHDDat, MaHang) và (SoHDGiao, MaHang), kèm khóa ngoại tới hóa đơn và hàng.

3. Lược đồ quan hệ kết quả:

1. KHACH_HANG (MaKhach, HoTenKhach, DiaChi)
   - Khóa chính: MaKhach
2. HANG (MaHang, TenHang, DVT, DonGia)
   - Khóa chính: MaHang
3. HOA_DON_DAT (SoHDDat, NgayDat, MaKhach)
   - Khóa chính: SoHDDat
   - Khóa ngoại: MaKhach tham chiếu KHACH_HANG(MaKhach)
4. CHI_TIET_DAT_HANG (SoHDDat, MaHang, SoLuongDat)
   - Khóa chính: (SoHDDat, MaHang)
   - Khóa ngoại: SoHDDat tham chiếu HOA_DON_DAT(SoHDDat)
   - Khóa ngoại: MaHang tham chiếu HANG(MaHang)
5. HOA_DON_GIAO (SoHDGiao, NgayGiao, DiaChiGiao, MaKhach)
   - Khóa chính: SoHDGiao
   - Khóa ngoại: MaKhach tham chiếu KHACH_HANG(MaKhach)
6. CHI_TIET_GIAO_HANG (SoHDGiao, MaHang, SoLuongGiao)
   - Khóa chính: (SoHDGiao, MaHang)
   - Khóa ngoại: SoHDGiao tham chiếu HOA_DON_GIAO(SoHDGiao)
   - Khóa ngoại: MaHang tham chiếu HANG(MaHang)

4. Bảng quan hệ (khóa chính, khóa ngoại):

Bài tập 3_2 - Chuyển đổi hệ thống dịch vụ thể dục thể thao ABC

Ngữ cảnh nghiệp vụ: Công ty ABC kinh doanh dịch vụ thể dục thể thao, có ba hồ sơ: bảng quảng cáo dịch vụ theo khu vực, thẻ thành viên và phiếu sử dụng dịch vụ.

1. Mô hình ER kinh điển:

• KHU_VUC(MaKV, TenKV, DiaChi) - thực thể mạnh.
• DICH_VU(MaDV, TenDV) - thực thể mạnh.
• Liên kết n-n CUNG_CAP giữa KHU_VUC và DICH_VU, thuộc tính DonGiaGio.
• THANH_VIEN(SoThe, HoTen, NgaySinh, DiaChi, NamDangKy) - thực thể mạnh.
• PHIEU_SU_DUNG(SoPhieu, GioBatDau, GioKetThuc) - liên kết với thành viên và dịch vụ tại khu vực.

2. Áp dụng quy tắc chuyển đổi:

• Quy tắc 1: Chuyển THANH_VIEN, KHU_VUC, DICH_VU thành các quan hệ.
• Quy tắc 4: Tạo KHUVUC_DICHVU(MaKV, MaDV, DonGiaGio) cho liên kết nhiều-nhiều giữa khu vực và dịch vụ.
• Quy tắc 3: PHIEU_SU_DUNG nhận SoThe từ THANH_VIEN, cùng MaKV và MaDV đại diện cho dịch vụ tại địa điểm sử dụng.

3. Lược đồ quan hệ kết quả:

1. THANH_VIEN (SoThe, HoTen, NgaySinh, DiaChi, NamDangKy)
   - Khóa chính: SoThe
2. KHU_VUC (MaKV, TenKV, DiaChi)
   - Khóa chính: MaKV
3. DICH_VU (MaDV, TenDV)
   - Khóa chính: MaDV
4. KHUVUC_DICHVU (MaKV, MaDV, DonGiaGio)
   - Khóa chính: (MaKV, MaDV)
   - Khóa ngoại: MaKV tham chiếu KHU_VUC(MaKV)
   - Khóa ngoại: MaDV tham chiếu DICH_VU(MaDV)
5. PHIEU_SU_DUNG (SoPhieu, SoThe, MaKV, MaDV, GioBatDau, GioKetThuc)
   - Khóa chính: SoPhieu
   - Khóa ngoại: SoThe tham chiếu THANH_VIEN(SoThe)
   - Khóa ngoại: (MaKV, MaDV) tham chiếu KHUVUC_DICHVU(MaKV, MaDV)

4. Bảng quan hệ (khóa chính, khóa ngoại):

Bài tập 3_3 - Chuyển đổi hệ thống quản lý điểm sinh viên

Ngữ cảnh nghiệp vụ: Quản lý điểm sinh viên đại học: sinh viên, khoa, giảng viên, học phần, lớp học phần và kết quả đăng ký học.

1. Mô hình ER kinh điển:

• KHOA(MaKhoa, TenKhoa) - thực thể mạnh.
• SINH_VIEN(MaSV, HoTen, NgaySinh, GioiTinh, NoiSinh, HoKhauThuongTru) - thực thể mạnh.
• GIANG_VIEN(MaGV, HoTen, HocVi) - thực thể mạnh.
• HOC_PHAN(MaHP, TenHP, SoTinChi) - thực thể mạnh.
• LOP_HOC_PHAN(MaLop, TenLop) - thực thể mạnh.
• Các liên kết 1-n: Khoa-Sinh viên (Thuộc), Khoa-Giảng viên (Trực thuộc), Khoa-Lớp (Quản lý), Học phần-Lớp, Giảng viên-Lớp (Giảng dạy).
• Liên kết n-n SINH_VIEN đăng ký LOP_HOC_PHAN với thuộc tính DiemSo, DiemChu.

2. Áp dụng quy tắc chuyển đổi:

• Quy tắc 3 (1-n): SINH_VIEN nhận MaKhoa; GIANG_VIEN nhận MaKhoa; LOP_HOC_PHAN nhận MaKhoa, MaHP và MaGV làm khóa ngoại.
• Quy tắc 4 (n-n): Tạo KET_QUA(MaSV, MaLop, DiemSo, DiemChu) với khóa chính (MaSV, MaLop).

3. Lược đồ quan hệ kết quả:

1. KHOA (MaKhoa, TenKhoa)
   - Khóa chính: MaKhoa
2. SINH_VIEN (MaSV, HoTen, NgaySinh, GioiTinh, NoiSinh, HoKhauThuongTru, MaKhoa)
   - Khóa chính: MaSV
   - Khóa ngoại: MaKhoa tham chiếu KHOA(MaKhoa)
3. GIANG_VIEN (MaGV, HoTen, HocVi, MaKhoa)
   - Khóa chính: MaGV
   - Khóa ngoại: MaKhoa tham chiếu KHOA(MaKhoa)
4. HOC_PHAN (MaHP, TenHP, SoTinChi)
   - Khóa chính: MaHP
5. LOP_HOC_PHAN (MaLop, TenLop, MaKhoa, MaHP, MaGV)
   - Khóa chính: MaLop
   - Khóa ngoại: MaKhoa tham chiếu KHOA(MaKhoa)
   - Khóa ngoại: MaHP tham chiếu HOC_PHAN(MaHP)
   - Khóa ngoại: MaGV tham chiếu GIANG_VIEN(MaGV)
6. KET_QUA (MaSV, MaLop, DiemSo, DiemChu)
   - Khóa chính: (MaSV, MaLop)
   - Khóa ngoại: MaSV tham chiếu SINH_VIEN(MaSV)
   - Khóa ngoại: MaLop tham chiếu LOP_HOC_PHAN(MaLop)

4. Bảng quan hệ (khóa chính, khóa ngoại):

Bài tập 3_4 - Chuyển đổi hệ thống quản lý đề án công ty

Ngữ cảnh nghiệp vụ: Công ty có nhân viên, phòng ban, đề án, phân công thực hiện và thân nhân (thực thể yếu).

1. Mô hình ER kinh điển:

• NHAN_VIEN(MaNV, HoTen, NgaySinh, GioiTinh, Luong) - thực thể mạnh.
• PHONG_BAN(MaPhong, TenPhong) - thực thể mạnh.
• DE_AN(MaDA, TenDA, DiaDiem) - thực thể mạnh.
• THAN_NHAN - thực thể yếu phụ thuộc NHAN_VIEN (MaTN, HoTenTN, NgaySinh, GioiTinh, QuanHe).
• Liên kết 1-n: PHONG_BAN - NHAN_VIEN (Làm việc tại).
• Liên kết 1-1: PHONG_BAN - NHAN_VIEN (Quản lý/Trưởng phòng) có thuộc tính NgayNhanChuc.
• Liên kết 1-n: PHONG_BAN - DE_AN (Chủ trì đề án).
• Liên kết n-n: NHAN_VIEN - DE_AN (Phân công thực hiện) có thuộc tính SoGio.

2. Áp dụng quy tắc chuyển đổi:

• Quy tắc 2 & 3: Đưa MaPhong vào NHAN_VIEN (thuộc phòng). Đưa TruongPhong_MaNV và NgayNhanChuc vào PHONG_BAN. Đưa MaPhong vào DE_AN (phòng chủ trì).
• Quy tắc 4: Tạo PHAN_CONG(MaNV, MaDA, SoGio).
• Quy tắc thực thể yếu: THAN_NHAN có khóa chính (MaNV, MaTN).

3. Lược đồ quan hệ kết quả:

1. PHONG_BAN (MaPhong, TenPhong, TruongPhong_MaNV, NgayNhanChuc)
   - Khóa chính: MaPhong
   - Khóa ngoại: TruongPhong_MaNV tham chiếu NHAN_VIEN(MaNV)
2. NHAN_VIEN (MaNV, HoTen, NgaySinh, GioiTinh, Luong, MaPhong)
   - Khóa chính: MaNV
   - Khóa ngoại: MaPhong tham chiếu PHONG_BAN(MaPhong)
3. DE_AN (MaDA, TenDA, DiaDiem, MaPhong)
   - Khóa chính: MaDA
   - Khóa ngoại: MaPhong tham chiếu PHONG_BAN(MaPhong)
4. PHAN_CONG (MaNV, MaDA, SoGio)
   - Khóa chính: (MaNV, MaDA)
   - Khóa ngoại: MaNV tham chiếu NHAN_VIEN(MaNV)
   - Khóa ngoại: MaDA tham chiếu DE_AN(MaDA)
5. THAN_NHAN (MaNV, MaTN, HoTenTN, NgaySinh, GioiTinh, QuanHe)
   - Khóa chính: (MaNV, MaTN)
   - Khóa ngoại: MaNV tham chiếu NHAN_VIEN(MaNV)

4. Bảng quan hệ (khóa chính, khóa ngoại):

Bài tập 3_5 - Chuyển đổi hệ thống quản lý siêu thị

Ngữ cảnh nghiệp vụ: Siêu thị làm việc với nhà cung cấp, mặt hàng, gian hàng, nhân viên, khách hàng, hóa đơn nhập, hóa đơn bán và thân nhân nhân viên.

1. Mô hình ER kinh điển:

• NHA_CUNG_CAP(MaNCC, TenNCC, DiaChi, SoDT) - thực thể mạnh.
• GIAN_HANG(MaGianHang, TenGianHang) - thực thể mạnh.
• NHAN_VIEN(MaNV, HoTen, Luong) - thực thể mạnh.
• MAT_HANG(MaHang, TenHang, MauSac, TrongLuong, DVT, SoLuongTon) - thực thể mạnh.
• KHACH_HANG(MaKH, HoTenKH, DiaChi) - thực thể mạnh.
• HOA_DON_NHAP(MaHDNhap, NgayNhap) - thực thể/hóa đơn nhập.
• HOA_DON_BAN(MaHDBan, NgayMua) - thực thể/hóa đơn bán.
• THAN_NHAN_NV - thực thể yếu phụ thuộc NHAN_VIEN.
• Liên kết 1-n: GIAN_HANG - MAT_HANG; KHACH_HANG - HOA_DON_BAN; NHA_CUNG_CAP - HOA_DON_NHAP.
• Liên kết n-n: NHAN_VIEN - GIAN_HANG; HOA_DON_NHAP - MAT_HANG; HOA_DON_BAN - MAT_HANG; NHA_CUNG_CAP - MAT_HANG (Cung ứng, DonGiaCungCap).

2. Áp dụng quy tắc chuyển đổi:

• Quy tắc 1, 2, 3: Chuyển các thực thể mạnh và thiết lập khóa ngoại cho các liên kết 1-n: MaGianHang vào MAT_HANG; MaKH vào HOA_DON_BAN; MaNCC vào HOA_DON_NHAP.
• Quy tắc 4: Tạo các bảng kết hợp n-n: CUNG_CAP, NV_GIANHANG, CHI_TIET_HD_NHAP, CHI_TIET_HD_BAN.
• Quy tắc thực thể yếu: THAN_NHAN_NV(MaNV, MaTN, ...).

3. Lược đồ quan hệ kết quả:

1. NHA_CUNG_CAP (MaNCC, TenNCC, DiaChi, SoDT)
   - Khóa chính: MaNCC
2. GIAN_HANG (MaGianHang, TenGianHang)
   - Khóa chính: MaGianHang
3. NHAN_VIEN (MaNV, HoTen, Luong)
   - Khóa chính: MaNV
4. NV_GIANHANG (MaNV, MaGianHang)
   - Khóa chính: (MaNV, MaGianHang)
   - Khóa ngoại: MaNV tham chiếu NHAN_VIEN(MaNV)
   - Khóa ngoại: MaGianHang tham chiếu GIAN_HANG(MaGianHang)
5. MAT_HANG (MaHang, TenHang, MauSac, TrongLuong, DVT, SoLuongTon, MaGianHang)
   - Khóa chính: MaHang
   - Khóa ngoại: MaGianHang tham chiếu GIAN_HANG(MaGianHang)
6. CUNG_CAP (MaNCC, MaHang, DonGiaCungCap)
   - Khóa chính: (MaNCC, MaHang)
   - Khóa ngoại: MaNCC tham chiếu NHA_CUNG_CAP(MaNCC)
   - Khóa ngoại: MaHang tham chiếu MAT_HANG(MaHang)
7. HOA_DON_NHAP (MaHDNhap, NgayNhap, MaNCC)
   - Khóa chính: MaHDNhap
   - Khóa ngoại: MaNCC tham chiếu NHA_CUNG_CAP(MaNCC)
8. CHI_TIET_HD_NHAP (MaHDNhap, MaHang, SoLuongNhap)
   - Khóa chính: (MaHDNhap, MaHang)
   - Khóa ngoại: MaHDNhap tham chiếu HOA_DON_NHAP(MaHDNhap)
   - Khóa ngoại: MaHang tham chiếu MAT_HANG(MaHang)
9. KHACH_HANG (MaKH, HoTenKH, DiaChi)
   - Khóa chính: MaKH
10. HOA_DON_BAN (MaHDBan, NgayMua, MaKH)
    - Khóa chính: MaHDBan
    - Khóa ngoại: MaKH tham chiếu KHACH_HANG(MaKH)
11. CHI_TIET_HD_BAN (MaHDBan, MaHang, SoLuongBan, DonGiaBan)
    - Khóa chính: (MaHDBan, MaHang)
    - Khóa ngoại: MaHDBan tham chiếu HOA_DON_BAN(MaHDBan)
    - Khóa ngoại: MaHang tham chiếu MAT_HANG(MaHang)
12. THAN_NHAN_NV (MaNV, MaTN, HoTenTN, NgaySinh, GioiTinh, QuanHe)
    - Khóa chính: (MaNV, MaTN)
    - Khóa ngoại: MaNV tham chiếu NHAN_VIEN(MaNV)

4. Bảng quan hệ (khóa chính, khóa ngoại):

Bài tập 4_1 - Các phép toán lý thuyết tập hợp trên hai quan hệ tương thích

Cho hai quan hệ R(ABC) và S(ABC) có cùng lược đồ nên tương thích (khả hợp), dữ liệu như sau.

Quan hệ R:

Quan hệ S:

1. R ∪ S (hợp): lấy mọi bộ thuộc R hoặc S, loại bỏ bộ trùng. Bộ (a2,b2,c2) xuất hiện ở cả R và S nên chỉ giữ một lần.

2. R − S (hiệu): các bộ thuộc R nhưng không thuộc S. Bộ (a2,b2,c2) có trong S nên bị loại.

3. R ∩ S (giao): các bộ xuất hiện đồng thời trong cả R và S.

Bài tập 4_2 - Tích Đề-các của hai quan hệ

Cho R(ABC) và S(DEF) không cần tương thích. Tính R × S.

R:

S:

Kết quả R × S có 3 × 2 = 6 bộ, lược đồ ABCDEF (thuộc tính D,E,F của S được nối thêm).

Bài tập 4_3 - Phép chia R : S

Cho R(ABCD) và S(CD). Tính R : S (tức R ÷ S).

R:

S:

Phép chia tìm các giá trị (A,B) sao cho với mọi bộ (C,D) trong S, bộ (A,B,C,D) đều có trong R.

Xét (a1,b1): có (c1,d2) và (c2,d3) trong R → thỏa. Xét (a1,b2): thiếu (c2,d3). Xét (a2,b1): các bộ của R có D=d1, không khớp S.

Kết quả R : S:

Bài tập 4_4 - Thuật toán thực hiện các biểu thức quan hệ

Viết thuật toán cho các biểu thức sau (U,V là tập thuộc tính; X,Y,Z là tập thuộc tính; E là biểu thức logic).

1. R(E)[X] với R(U), X ⊆ U, E phát biểu trên U. Nghĩa là chọn các bộ của R thỏa E rồi chiếu lên X.

Create(T, X); // T rỗng
For each tuple t in R do
    If t(E) = TRUE then
        If !(t.X in T) then Add(T, t.X);
    End if;
End for;
Return T;

2. (P*Q)(E) với P(X), Q(Y), X∩Y ≠ ∅, E phát biểu trên XY. Nghĩa là kết nối tự nhiên P và Q rồi chọn theo E.

Create(T1, X∪Y); // T1 rỗng
Xc = X ∩ Y;
For each tuple p in P do
    For each tuple q in Q do
        If p.Xc = q.Xc then
            Add(T1, (p, q.(Y-Xc)));
        End if;
    End for;
End for;
Create(T, X∪Y); // T rỗng
For each tuple t in T1 do
    If t(E) = TRUE then Add(T, t);
End for;
Return T;

3. (P*Q)[Z] với P(X), Q(Y), X∩Y ≠ ∅, Z ⊆ XY. Nghĩa là kết nối tự nhiên rồi chiếu lên Z.

Create(T1, X∪Y); // T1 rỗng
Xc = X ∩ Y;
For each tuple p in P do
    For each tuple q in Q do
        If p.Xc = q.Xc then Add(T1, (p, q.(Y-Xc)));
    End for;
End for;
Create(T, Z); // T rỗng
For each tuple t in T1 do
    If !(t.Z in T) then Add(T, t.Z);
End for;
Return T;

4. P*Q(E) với P(X), Q(Y), X∩Y ≠ ∅, E phát biểu trên Y. Nghĩa là kết nối tự nhiên rồi chọn theo điều kiện trên thuộc tính của Q.

Create(T1, X∪Y); // T1 rỗng
Xc = X ∩ Y;
For each tuple p in P do
    For each tuple q in Q do
        If p.Xc = q.Xc then Add(T1, (p, q.(Y-Xc)));
    End for;
End for;
Create(T, X∪Y); // T rỗng
For each tuple t in T1 do
    If t_Y(E) = TRUE then Add(T, t); // t_Y là phần thuộc tính Y của t
End for;
Return T;

5. P*Q[Z] với X∩Z ≠ ∅ và Z ⊆ Y. Nghĩa là kết nối tự nhiên rồi chiếu lên Z (Z nằm trong Y).

Create(T1, X∪Y); // T1 rỗng
Xc = X ∩ Y;
For each tuple p in P do
    For each tuple q in Q do
        If p.Xc = q.Xc then Add(T1, (p, q.(Y-Xc)));
    End for;
End for;
Create(T, Z); // T rỗng
For each tuple t in T1 do
    If !(t.Z in T) then Add(T, t.Z);
End for;
Return T;

Bài tập 4_5 - Chọn và chiếu trên quan hệ R(ABCD)

Cho quan hệ R:

1. R(A=a1): các bộ có A=a1.

2. R(C>3): các bộ có C>3.

3. R(A=a1 ∨ C≥4): các bộ có A=a1 hoặc C≥4 (gồm tất cả các bộ của R).

4. R[ABC]: chiếu lên A,B,C, loại trùng.

5. R[ACD]: chiếu lên A,C,D, loại trùng (bộ (a1,3,1) xuất hiện hai lần nên chỉ giữ một).

Bài tập 4_6 - Các phép toán trên hai quan hệ tương thích R, S

R và S có cùng lược đồ ABCD.

R:

S:

1. R ∪ S:

R ∩ S:

R − S:

S − R:

2. Với X={A,B}, Y={A,C,D}:

R[X]:

S[X]:

(R ∪ S)[X]:

(R ∩ S)[Y] với Y={A,C,D}:

3. E = “(A=1) ∧ (D=0)”:

R(E):

(R ∪ S)(E):

Bài tập 4_7 - Các phép toán trên R, S, Q

R(ABCD):

S(ABCD):

Q(A,E,F,G):

1. R ∪ S:

R ∩ S:

R − S:

2. R × Q (16 bộ, lược đồ A B C D A E F G):

R * Q (kết nối tự nhiên trên A):

R[AB]:

Q(A=a1 ∨ E=e2):

3. (R * Q)(A=a1 ∨ E=e2)[AB]: từ R*Q chọn các bộ có A=a1 hoặc E=e2, rồi chiếu lên A,B.

Các bộ thỏa: (a1,b1,c1,d1,e2,...) và (a1,b1,c1,d1,e2,...). Chiếu lên A,B cho một bộ.

Bài tập 4_8 - Kết hợp chiếu, chọn và kết nối tự nhiên

R(ABC):

S(A,D,F,G):

1. R[AC] * S(5 − D > 2): chọn S với 5-D>2 (D<3), rồi kết nối tự nhiên với R[AC] trên A.

S(5-D>2):

Kết quả:

2. (R * S)(A = a1 ∧ C ≠ c2):

R * S:

Kết quả sau chọn:

3. R(A ≠ a2 ∨ B < 3)[AC] * S: chọn R với A≠a2 hoặc B<3, chiếu AC, rồi kết nối với S.

R(A≠a2 ∨ B<3): a1 2 c1 và a3 4 c3 (bộ a2 3 c2 bị loại).

(R(...))[AC]: (a1,c1), (a3,c3).

Kết quả:

Bài tập 4_9 - Nhiều phép toán trên R(ABCD) và S(CD)

R:

S:

1. R[AB]:

2. R(3 − B + D > 1): các bộ thỏa điều kiện (trừ bộ a 4 x 2).

3. R(B<4) ∪ R(D>3):

4. R(B≥1 ∧ B≤5): tất cả các bộ của R.

5. R*S[C]: kết nối tự nhiên R và S trên C,D, rồi chiếu C.

6. R(B<4) − R(D>3):

7. R(B<4) ∩ R(D>3): kết quả rỗng.

8. R : S: kết quả rỗng, vì không có cặp (A,B) nào kết hợp được với mọi cặp (C,D) của S.

Bài tập 4_10 - Biểu thức đại số quan hệ trên CSDL NHÂN VIÊN

Lược đồ: NHANVIEN(Manv, Hoten, Ngaysinh, Gioitinh, Noisinh, Maphong, Macv); PHONG(Maphong, Tenphong); CHUCVU(Macv, Tencv).

1. Họ và tên, ngày sinh, giới tính, tên phòng của mỗi nhân viên:

(NHANVIEN * PHONG)[Hoten, Ngaysinh, Gioitinh, Tenphong]

2. Họ và tên, ngày sinh, giới tính, nơi sinh của nhân viên có tên chức vụ “Trưởng phòng”:

((NHANVIEN * CHUCVU)(Tencv = "Trưởng phòng"))[Hoten, Ngaysinh, Gioitinh, Noisinh]

3. Họ và tên, ngày sinh, tên chức vụ của nhân viên nữ, nơi sinh Bình Định:

((NHANVIEN * CHUCVU)(Gioitinh = "Nữ" ∧ Noisinh = "Bình Định"))[Hoten, Ngaysinh, Tencv]

4. Họ và tên, ngày sinh, tên phòng của nhân viên nơi sinh Bình Định hoặc Đăk Lăk và giới tính Nam:

((NHANVIEN * PHONG)((Noisinh = "Bình Định" ∨ Noisinh = "Đăk Lăk") ∧ Gioitinh = "Nam"))[Hoten, Ngaysinh, Tenphong]

Bài tập 4_11 - Biểu thức đại số quan hệ trên CSDL THỰC TẬP

Lược đồ: SV(MSV, HT, NS, QQ, HL); DT(MDT, TDT, CN, KP); SD(MSV, MDT, NTT, KM, KQ). Tuổi tính đến năm 2022.

1. Thông tin sinh viên sinh trước năm 2005 và quê quán ở Bình Định:

SV(NS < 2005 ∧ QQ = "Bình Định")

2. Danh sách các tỉnh sinh viên đến thực tập:

SD[NTT]

3. Danh sách các tỉnh có sinh viên thực tập xa trường hơn 100 km của mã đề tài số 7:

(SD(MDT = 7 ∧ KM > 100))[NTT]

4. Thông tin tình hình thực tập của sinh viên làm đề tài ở nơi thực tập Quảng Ngãi:

SD(NTT = "Quảng Ngãi")

5. Danh sách sinh viên thực tập tại quê nhà:

((SV * SD)(QQ = NTT))[MSV, HT, NS, QQ, HL]

6. Thông tin về các đề tài có sinh viên thực tập tham gia:

(DT * SD)[MDT, TDT, CN, KP]

7. Thông tin mã đề tài không có sinh viên nào tham gia:

DT[MDT] − SD[MDT]

8. Thông tin mã đề tài có kinh phí bằng 3 triệu hoặc lớn hơn bằng 5 triệu:

(DT(KP = 3) ∪ DT(KP ≥ 5))[MDT]

9. Mã những sinh viên dưới 20 tuổi và có kết quả thực tập trên 7 điểm:

((SV * SD)(2022 − NS < 20 ∧ KQ > 7))[MSV]

10. Danh sách sinh viên thực tập theo đề tài có kinh phí lớn hơn một phần năm tổng kinh phí cấp cho các đề tài:

((SV * SD * DT)(KP > SUM(; DT, KP) / 5))[MSV, HT]

11. Danh sách sinh viên có kết quả thực tập cao hơn điểm thực tập trung bình của đề tài mã số 4:

((SV * SD)(KQ > AVG(; SD(MDT = 4), KQ)))[MSV, HT]

Bước 1: Xác định và chuẩn hóa tên gọi các thuộc tính

Đọc bài toán và chuẩn hóa tên thuộc tính về dạng thống nhất, tránh trùng lặp ngữ nghĩa. Các thuộc tính được đặt tên theo quy tắc: viết hoa chữ cái đầu mỗi từ, không dấu, ngắn gọn nhưng rõ nghĩa.

Bước 2: Xác định kiểu thực thể, danh sách thuộc tính và khóa

CTDT_HOCPHAN là thực thể liên kết (associative entity) sinh ra từ quan hệ N-N giữa CHUONGTRINHDAOTAO và HOCPHAN, mang hai thuộc tính phụ thuộc: HocKyDuKien, LoaiHocPhan.

Bước 3: Xác định kiểu liên kết và thuộc tính của liên kết

Bước 4: Mô hình ERD mở rộng

ERD mở rộng bên dưới thể hiện các thực thể, liên kết và quan hệ N-N có thuộc tính. Các thực thể được vẽ hình chữ nhật, liên kết vẽ hình thoi, đường nối thể hiện cơ số (1, N).

Chuyển ERD mở rộng sang ERD kinh điển

Theo quy tắc chuyển đổi, mọi quan hệ N-N có thuộc tính được thay thế bằng một thực thể liên kết (associative entity) và hai quan hệ 1-N. Các thực thể yếu, thuộc tính phức tạp (nếu có) cũng được chuẩn hóa về thực thể thường. ERD kinh điển chỉ còn các thực thể và liên kết nhị phân 1-N.

Bảng quan hệ (kinh điển)

Chuyển ERD kinh điển sang mô hình quan hệ

Mỗi kiểu thực thể trở thành một quan hệ (bảng). Khóa chính của thực thể trở thành khóa chính của quan hệ. Các quan hệ 1-N được biểu diễn bằng khóa ngoại ở phía N. Quan hệ N-N đã được chuyển thành thực thể liên kết, do đó trở thành bảng riêng với khóa chính tổng hợp và hai khóa ngoại.

Bảng quan hệ và khóa

Ràng buộc toàn vẹn: khóa ngoại phải tham chiếu đến khóa chính đã tồn tại; xóa/cập nhật theo chính sách RESTRICT hoặc CASCADE tùy nghiệp vụ. Thuộc tính HocKyDuKien, LoaiHocPhan phụ thuộc vào cặp (MaCTDT, MaHP), do đó nằm trong bảng CTDT_HOCPHAN.